Kumarbaz Yanılgısı – Gambler’s Fallacy nedir

Gambler’s Fallacy, Türkçeye Kumarbaz Yanılgısı olarak çevirebileceğimiz bilişsel bir yanılgıdır. Diğer bir ismi Monte Carlo Yanılgısıdır. Geçmişteki olayların birbirlerden tamamen bağımsız olmalarına rağmen gelecekteki olayları etkileyeceğini düşünürüz.

Örnek vermek gerekirse, yazı tura atarsak 5 kez arka arkaya tura gelmişse 6. atışımızda kesin yazı geleceğini varsayarız. Fakat 6. atışta da yazı gelme ihtimali yine %50’dir. Geçmişte 5 kere tura gelmesinin 6. atışı etkileyeceğini düşünmemiz bir Kumarbaz Yanılgısı örneğidir. Oysa geçmişte 5 kere tura gelmesiyle 6. atışımız tamamen bağımsız olaylardır.

Buna bağlı olarak geçmişte çok sık gerçekleşen olayların gelecekte daha az, geçmişte az gerçekleşen olayların gelecekte daha sık gerçekleşeceğini düşünürüz.

Kumarbaz Yanılgısı örnekleri

Bu yanılgıya yukarıda verdiğimiz yazı-tura örneğini verebiliriz. Bunun dışında özellikle kumar oynarken bu hataya insanlar çok fazla düşer.

  • Bu yanılgıya yukarıda verdiğimiz yazı-tura örneğini verebiliriz. Bunun dışında özellikle kumar oynarken bu hataya insanlar çok fazla düşer.
  • Bir ailenin 5 tane erkek çocuğu olduğunu düşünelim. Aile artık 6. bebeğin kız olacağını varsayar. Yine geçmişte 5 tane çocuğun erkek olması 6. bebeğin cinsiyetini etkilemeyecektir.
  • Şans oyunlarında insanlar çok kez kaybettiklerinde diğer sefere kesin kazancakları hatasına düşerler. Fakat geçmişte kaybetmeleri gelecekteki sonuçları değiştirmeyecektir. Buna dair geçmişte çok çarpıcı bir örnek vardır. Monte Carlo Fallacy Türkçe ismiyle Monte Carlo Yanılgısı.

 

 

Monte Carlo yanılgısı – Monte Carlo Fallacy Nedir

Monte Carlo kumarhaneleriyle ünlü bir şehirdir. 1913 yılında Monte Carlo’da bir kumarhanede rulet oyununda 26 kere arka arkaya siyah gelmiştir. Bu gerçekleşmesi o kadar düşük bir ihtimal ki bunu duyan herkes koşup bu kumarhaneye gelmiş ve bahis oynamıştır. Bahis oynayan neredeyse herkes 26 kere siyahın ardından kesin kırmızının geleceğini düşünmüştür. Fakat bu insanlar da Kumarbaz Yanılgısı kurbanı olmuşlardır ve çok büyük paralar kaybetmişlerdir.

Kumarbaz Yanılgısı hayatın birçok alanında karşımıza çıkıyor. Monte Carlo’da olduğu gibi büyük kayıplar vermemize bile yol açabiliyor. Peki bu yanılgıya düşmekten nasıl kaçınabiliriz?

Kumarbaz Yanılgısından Kaçınmak

Bu yanılgıya günlük hayatta sıkça düştüğümüzü söylemiştik. Bundan kaçınmanın yolları da var tabii. Yine yukarıda bahsettiğimiz gibi bu yanılgı geçmişteki bağımsız olayların gelecekteki olaylara etki edeceğini düşünmemizden kaynaklanıyor. Bundan kaçınmak için geçmişteki bağımsız olayların gelecekteki olayları etkilemediğini aklımızda tutmamız gerekiyor. Bunu daha iyi anlamak için yazı-tura örneğine dönebiliriz. 5 kere tura arka arkaya tura geldi. 6. atışta da olasılığın yüzde 50 olduğunu unutmamız gerekiyor. Çünkü attığımız para daha önce yazı mı tura mı geldiğini hatırlamayacaktır veya paranın gelecekteki atışımızı etkilemesinin hiçbir yolu yoktur.